TEXT

स च प्राकृतैर्द्विपदपशुभिरुन्मत्तजडबधिरमूकेत्यभिभाष्यमाणो यदा तदनुरूपाणि प्रभाषते कर्माणि च कार्यमाणः परेच्छया करोति विष्टितो वेतनतो वा याच्ञया यदृच्छया वोपसादितमल्पं बहु मृष्टं कदन्नं वाभ्यवहरति परं नेन्द्रियप्रीतिनिमित्तम् नित्यनिवृत्तनिमित्तस्वसिद्धविशुद्धानुभवानन्दस्वात्मलाभाधिगमः सुखदुःखयोर्द्वन्द्वनिमित्तयोरसम्भावितदेहाभिमानः. शीतोष्णवातवर्षेषु वृष इवानावृताङ्गः पीनः संहननाङ्गः स्थण्डिलसंवेशनानुन्मर्दनामज्जनरजसा महामणिरिवानभिव्यक्तब्रह्मवर्चसः कुपटावृतकटिरुपवीतेनोरुमषिणा द्विजातिरिति ब्रह्मबन्धुरिति संज्ञयातज्ज्ञजनावमतो विचचार. ॥ १० ॥
 
sa ca prakrtair dvipada-pasubhir unmatta-jada-badhira-mukety
abhibhasyamano yada tad-anurupani prabhasate karmani ca
karyamanah parecchaya karoti vistito vetanato va yacnaya yadrcchaya
vopasaditam alpam bahu mrstam kadannam vabhyavaharati param
nendriya-priti-nimittam. nitya-nivrtta-nimitta-sva-siddha-
visuddhanubhavananda-svatma-labhadhigamah sukha-duhkhayor
dvandva-nimittayor asambhavita-dehabhimanah. sitosna-vata-varsesu
vrsa ivanavrtaṅgah pinah samhananaṅgah sthandila-
samvesananunmardanamajjana-rajasa mahamanir ivanabhivyakta-
brahma-varcasah kupatavrta-katir upavitenoru-masina dvijatir iti
brahma-bandhur iti samjnayataj-jnajanavamato vicacara.
sah ca-he also; prakrtaih-by common persons who have no access to spiritual knowledge; dvi-pada-pasubhih-who are nothing but animals with two legs; unmatta-mad; jada-dull; badhira-deaf; muka-dumb; iti-thus; abhibhasyamanah-being addressed; yada-when; tat-anurupani-words suitable to reply to theirs; prabhasate-he used to speak; karmani-activities; ca-also; karyamanah-being caused to execute; para-icchaya-by the order of others; karoti-he used to act; vistitah-by force; vetanatah-or by some wages; va-either; yacnaya-by begging; yadrcchaya-by its own accord; va-or; upasaditam-gotten; alpam-a very small quantity; bahu-a large quantity; mrstam-very palatable; kat-annam-stale, tasteless foods; va-or; abhyavaharati-he used to eat; param-only; na-not; indriya-priti-nimittam-for the satisfaction of the senses; nitya-eternally; nivrtta-stopped; nimitta-fruitive activity; sva-siddha-by self-accomplished; visuddha-transcendental; anubhava-ananda-blissful perception; sva-atma-labha-adhigamah-who has achieved knowledge of the self; sukha-duhkhayoh-in happiness and distress; dvandva-nimittayoh-in the causes of duality; asambhavita-deha-abhimanah-not identified with the body; sita-in the winter; usna-in the summer; vata-in the wind; varsesu-in the rainfall; vrsah-a bull; iva-like; anavrta-aṅgah-uncovered body; pinah-very strong; samhanana-aṅgah-whose limbs were firm; sthandila-samvesana-from lying down on the ground; anunmardana-without any massage; amajjana-without bathing; rajasa-by dirt; maha-manih-highly valuable gem; iva-like; anabhivyakta-unmanifested; brahma-varcasah-spiritual splendor; ku-pata-avrta-covered by a dirty cloth; katih-whose loins; upavitena-with a sacred thread; uru-masina-which was highly blackish due to dirt; dvi-jatih-born in a brahmana family; iti-thus (saying out of contempt); brahma-bandhuh-a friend of a brahmana; iti-thus; samjnaya-by such names; a-tat-jna-jana-by persons not knowing his real position; avamatah-being disrespected; vicacara-he wandered.